UzCAD o'quv qo'llanmasi
Ushbu qo'llanma AutoCAD 2025 rasmiy hujjatlari (help.autodesk.com) tuzilishi asosida, 2D chizmachilikning muhim buyruqlarini o'zbek tilida o'rgatadi. Har bir mavzudagi «Sinab ko'ring» bloklari UzCAD dasturining o'zida bajariladi.
1. Asoslar
CAD (Computer-Aided Design — kompyuter yordamida loyihalash) dasturlari qog'ozdagi chizmachilikning raqamli ko'rinishidir. AutoCAD va UzCAD'da ishlashning markazida ikki narsa turadi: chizma maydoni va buyruqlar qatori.
Interfeys qismlari
- Menyu va lenta (ribbon) — yuqorida: barcha asboblar tugmalar ko'rinishida.
- Chizma maydoni — markazda: krosshair (xoch) kursor bilan chiziladi. Koordinata boshi (0,0) X va Y o'qlari kesishgan joyda.
- Buyruqlar qatori — pastda: buyruq nomini yozib Enter bosiladi. AutoCAD'ning eng kuchli vositasi — tajribali loyihachilar deyarli hamma ishni shu yerdan bajaradi.
- Holat paneli — eng pastda: koordinatalar va SETKA/SNAP/ORTO/OSNAP rejim tugmalari.
Buyruq qatori qanday ishlaydi?
Buyruq uch usulda beriladi: lenta tugmasi, menyu yoki klaviatura. Klaviaturadan yozish eng tezi — ko'p buyruqlarning 1–3 harfli qisqartmasi (alias) bor: L = LINE, C = CIRCLE, M = MOVE.
- Enter yoki Bo'sh joy — buyruqni yakunlaydi; bo'sh holatda oxirgi buyruqni takrorlaydi.
- Esc — har qanday buyruqni bekor qiladi. Adashsangiz — Esc!
- O'ng tugma — Enter vazifasini bajaradi (AutoCAD'dagi kabi).
L yozib Enter bosing, maydonda ikki-uch nuqta belgilang, so'ng Enter bilan yakunlang. Keyin hech narsa yozmasdan yana Enter bosing — LINE buyrug'i takrorlanadi.2. Ko'rinish (View)
Chizma cheksiz tekislikda yaratiladi — ekran esa unga qaragan «oyna». Ko'rinishni boshqarish chizish kabi tez-tez ishlatiladi:
| Amal | Qanday bajariladi |
|---|---|
| Zoom (yaqinlashtirish/uzoqlashtirish) | Sichqoncha g'ildiragi. Kursor turgan nuqtaga qarab kattalashadi. |
| Pan (surish) | G'ildirakni (o'rta tugmani) bosib turib sudrash. |
| Zoom Extents (hammasini ko'rsatish) | ZE buyrug'i yoki Ctrl+E — butun chizma ekranga sig'adi. AutoCAD'da g'ildirakni ikki marta bosish ham shu vazifani bajaradi. |
3. Geometriya
Barcha murakkab chizmalar oddiy geometrik obyektlardan quriladi. Asosiylari:
Chiziq — LINE (L)
Eng ko'p ishlatiladigan buyruq. Har bir bosish yangi segment boshlaydi; segmentlar mustaqil obyektlar bo'ladi. Enter — tugatish.
Polilinía — PLINE (PL)
Bir nechta segmentni bitta obyekt sifatida birlashtiradi. Konturlarni chizishda qulay: butun kontur bitta bosishda tanlanadi, offset bir yo'la butun konturga qo'llanadi. Y (yopish) varianti oxirgi nuqtani boshiga ulaydi.
Aylana — CIRCLE (C)
Markaz nuqtasi + radius bilan chiziladi. Radiusni sichqoncha bilan yoki son yozib kiritish mumkin. AutoCAD'da qo'shimcha usullar ham bor: 2 nuqta, 3 nuqta, ikki urinma + radius (TTR).
Yoy — ARC (A)
Standart usul — 3 nuqta: boshlanish, yoy ustidagi oraliq nuqta, tugash. AutoCAD'da yana 10 ga yaqin usul mavjud (markaz-boshlanish-burchak va h.k.).
To'rtburchak — RECTANG (REC)
Ikki qarama-qarshi burchak bilan chiziladi. Natija yopiq polilinía bo'ladi.
Ellips — ELLIPSE (EL), Nuqta — POINT (PO)
Ellips markaz va ikki yarim o'q bilan quriladi. Nuqta obyektlari belgilash va bo'lish (DIVIDE) uchun ishlatiladi.
Shtrixlash — HATCH (H)
Yopiq sohani naqsh (metall, beton, g'isht…) yoki bir xil rang bilan to'ldiradi. Kesim va materiallarni ko'rsatishda ishlatiladi. UzCAD — H buyrug'ida yopiq konturni tanlang va naqshni (to'liq / diagonal / katak) belgilang.
Ko'pburchak — POLYGON (POL), Spline (SPL), Cheksiz chiziq — XLINE (XL)
POLYGON muntazam ko'pburchak (3–1024 tomon) chizadi; SPLINE nuqtalar orqali silliq egri o'tkazadi; XLINE esa ikki tomonga cheksiz davom etuvchi yordamchi chiziq — o'qlar va bazalar uchun ishlatiladi.
REC bilan to'rtburchak chizing. Keyin PL bilan uning ustiga tom ko'rinishida ikki qiya segment qo'shing — uy sxemasi tayyor! Aylana (C) bilan deraza qo'shing.4. Aniqlik (Precision)
CAD'ning qog'ozdan asosiy ustunligi — mutlaq aniqlik. Chizma «taxminan» emas, millimetrigacha to'g'ri bo'lishi kerak. Buning uchun uchta vosita bor:
Koordinata kiritish
| Yozuv | Ma'nosi | Misol |
|---|---|---|
X,Y | Absolyut koordinata — koordinata boshidan | 100,50 |
@X,Y | Nisbiy — oxirgi nuqtadan siljish | @30,0 — o'ngga 30 birlik |
@masofa<burchak | Qutb koordinatasi — masofa va burchak bilan | @50<45 — 45° yo'nalishda 50 birlik |
Obyektga ulanish — OSNAP (F3)
Kursor mavjud obyektlarning aniq nuqtalariga «yopishadi». Chiziq uchini taxminan emas, matematik aniq tutish imkonini beradi. Marker shakllari:
- 🟩 Kvadrat — Endpoint (chiziq/yoy uchi)
- 🔺 Uchburchak — Midpoint (o'rta nuqta)
- ⭕ Doira — Center (aylana/yoy markazi)
- 🔶 Romb — Quadrant (aylananing 0°/90°/180°/270° nuqtalari)
ORTO rejimi (F8) va setka (F7/F9)
ORTO — kursorni faqat gorizontal/vertikal yo'nalishda yuritadi. To'g'ri burchakli chizmalarda vaqtni juda tejaydi. Setka (F7) — ko'rish uchun yordamchi to'r; Snap (F9) — kursorni setka tugunlariga bog'laydi.
L buyrug'ida birinchi nuqtani bosib, @100,0 deb yozing — aniq 100 birlik gorizontal chiziq. Keyin kursorni chiziq uchiga olib keling — yashil kvadrat (endpoint) paydo bo'ladi.5. Qatlamlar (Layers)
Qatlamlar — chizmani tartiblashning asosiy vositasi. Ularni ustma-ust qo'yilgan shaffof plyonkalar deb tasavvur qiling: bittasida devorlar, bittasida o'lchamlar, bittasida jihozlar.
- Rang — qatlamdagi barcha obyektlar (rangni «Qatlam bo'yicha» qoldirganda) shu rangda chiziladi.
- Ko'rinish (👁) — qatlamni vaqtincha yashirish. Masalan, o'lchamlarni berkitib faqat konturni ko'rish.
- Qulf (🔒) — obyektlar ko'rinadi, lekin tanlanmaydi va o'zgartirilmaydi. Tasodifiy tahrirlashdan himoya.
- Joriy qatlam — yangi obyektlar aynan shu qatlamga tushadi.
Yaxshi amaliyot: loyihani boshlashdayoq qatlamlar tuzing — «Devorlar», «O'qlar», «O'lchamlar», «Matn», «Jihozlar». AutoCAD'da «0» qatlami har doim mavjud va o'chirib bo'lmaydi.
6. Xususiyatlar (Properties)
Har bir obyektning xususiyatlari bor: qatlam, rang, chiziq turi, chiziq qalinligi. Eng muhim tushuncha — ByLayer («Qatlam bo'yicha»):
- ByLayer — obyekt rangini/chiziq turini qatlamidan oladi. Qatlam rangi o'zgarsa, obyektlar ham o'zgaradi. Tavsiya etiladigan usul.
- Alohida rang — obyektga majburan berilgan rang qatlamnikidan ustun turadi. Faqat zarur bo'lganda ishlating.
Chiziq turlari (Linetype)
| Tur | Qo'llanishi |
|---|---|
| Uzluksiz (Continuous) | Ko'rinadigan konturlar |
| Shtrixli (Dashed) | Ko'rinmas (yashirin) qirralar |
| Shtrix-nuqta (DashDot) | O'qlar, simmetriya chiziqlari |
| Nuqtali (Dotted) | Yordamchi chiziqlar |
Obyektni tanlasangiz, chap paneldagi «Xususiyatlar» bo'limida uning parametrlari (uzunlik, radius, yuza…) ko'rinadi — AutoCAD'dagi Properties palitrasining soddalashtirilgan ko'rinishi.
7. Tahrirlash (Modify)
Chizmachilikda vaqtning katta qismi mavjud obyektlarni o'zgartirishga ketadi. Avval obyekt tanlanadi, keyin buyruq qo'llanadi (yoki aksincha — buyruq ichida tanlanadi).
Tanlash usullari
- Bitta bosish — obyekt ustiga bosish. Shift bilan to'plamga qo'shiladi/chiqariladi.
- Oyna (Window) — chapdan o'ngga ramka: faqat to'liq ichiga kirgan obyektlar tanlanadi (ko'k ramka).
- Kesishma (Crossing) — o'ngdan chapga ramka: ramkaga tegib o'tgan hamma obyekt tanlanadi (yashil shtrixli ramka).
Asosiy buyruqlar
| Buyruq | Qisqartma | Vazifasi |
|---|---|---|
| ERASE | E / Del | O'chirish |
| MOVE | M | Ko'chirish: tayanch nuqta → yangi joy |
| COPY | CO | Nusxalash (asli joyida qoladi) |
| ROTATE | RO | Markaz atrofida burish; burchakni son bilan (90) kiritish aniqroq |
| SCALE | SC | Kattalashtirish/kichiklashtirish; koeffitsient 2 = ikki baravar |
| MIRROR | MI | O'q bo'yicha aks ettirish — simmetrik detallarning yarmini chizish kifoya |
| OFFSET | O | Belgilangan masofada parallel nusxa — devor qalinligi, konsentrik aylanalar |
| TRIM | TR | Chiziqning boshqa obyektdan oshgan qismini kesish UzCAD |
| EXTEND | EX | Chiziqni boshqa obyektgacha uzaytirish UzCAD |
| FILLET | F | Ikki chiziq burchagini radiusli yoy bilan yumaloqlash UzCAD |
| CHAMFER | CHA | Burchakni qiya kesish (faska) UzCAD |
| ARRAY | AR | Massiv: to'rtburchak, qutbiy yoki yo'l bo'ylab ko'paytirish UzCAD |
O (offset) → masofa 5 → aylanani tanlang → tashqarisiga bosing. Konsentrik halqa hosil bo'ladi. Endi Ctrl+Z bilan bekor qiling va Ctrl+Y bilan qaytaring.8. Bloklar va belgilar (Symbols)
Blok — bir nechta obyektdan yig'ilgan, nom berilgan va qayta ishlatiladigan belgi: eshik, deraza, mebel, podshipnik, ramka-shtamp. Afzalliklari:
- BLOCK (
B) — tanlangan obyektlardan blok yaratadi; INSERT (I) — chizmaga joylashtiradi. - Blokning ta'rifi bitta — nusxalari yengil. 100 ta eshik = 1 ta ta'rif + 100 ta havola. Fayl kichik qoladi.
- Ta'rif o'zgartirilsa, barcha nusxalar birdan yangilanadi.
- Atributlar — blok ichidagi o'zgaruvchan matn (xona raqami, detal nomeri). WBLOCK blokni alohida faylga eksport qiladi, EXPLODE (
X) blokni oddiy obyektlarga ajratadi.
UzCAD Bloklar endi UzCAD'da ham ishlaydi: B (BLOCK) — tanlangan obyektlardan blok yaratadi (tayanch nuqta + nom), I (INSERT) — nomi bo'yicha chizmaga joylashtiradi, X (EXPLODE) — blokni oddiy obyektlarga ajratadi. AutoCAD 2025'da qo'shimcha «Smart Blocks» texnologiyasi bloklarni joylashtirish va almashtirishni avtomatlashtiradi.
B bosing, tayanch nuqtani belgilab, «Deraza» deb nomlang. Endi I → «Deraza» → istalgan joyga bir nechta nusxa qo'ying.9. Annotatsiya (Matn va izohlar)
Chizma faqat geometriya emas — yozuvlar, izohlar, jadvallar ham kerak:
- TEXT (
T) — bir qatorli matn: nom, raqam, qisqa izoh. UzCAD'da joy belgilang va matnni buyruq qatoriga yozing. - MTEXT — ko'p qatorli matn bloki: texnik talablar, eslatmalar UzCAD
- MLEADER — ko'rsatkichli izoh (strelka + matn) UzCAD
- TABLE — jadval (spetsifikatsiya, eksplikatsiya) UzCAD
Matn balandligi chop etish masshtabiga bog'lab tanlanadi: 1:100 masshtabda 2.5 mm balandlikdagi matn chizmada 250 birlik bo'ladi. AutoCAD'da buni «Annotative» xususiyati avtomatik hal qiladi.
T bosing, joy belgilang, «Birinchi chizmam» deb yozib Enter bosing. Keyin matnni tanlab, Xususiyatlar panelida tahrirlang.10. O'lchamlar (Dimensions)
O'lcham — ishlab chiqaruvchiga haqiqiy o'lchamlarni yetkazuvchi annotatsiya. O'lcham obyekti uch qismdan iborat: chiqarish chiziqlari, o'lcham chizig'i (strelkalar bilan) va qiymat matni.
| Tur | Buyruq | Nima o'lchaydi |
|---|---|---|
| Chiziqli | DIM / DIMLINEAR UzCAD | Ikki nuqta orasidagi masofa |
| Tekislangan | DIMALIGNED UzCAD | Qiya obyekt bo'ylab masofa |
| Radius / Diametr | DIMRADIUS / DIMDIAMETER UzCAD | Yoy va aylanalar |
| Burchakli | DIMANGULAR UzCAD | Ikki chiziq orasidagi burchak |
| Davomli / Bazaviy | DIMCONTINUE / DIMBASELINE UzCAD | O'lchamlar zanjiri |
UzCAD'da o'lcham qiymati avtomatik hisoblanadi va obyekt o'lchamini ko'rsatadi. AutoCAD'da o'lcham uslublari (DIMSTYLE) orqali strelka turi, matn balandligi, aniqlik sozlanadi.
DIM buyrug'ida to'rtburchakning ikki burchagini (OSNAP yashil kvadratlari bilan!) bosing, keyin o'lcham chizig'ini qo'yish joyini belgilang.11. Chop etish (Print / Plot)
AutoCAD'da chop etish «plot» deb ataladi (tarixan plotter qurilmalaridan). Asosiy tushunchalar:
- Model space — chizma 1:1 haqiqiy o'lchamda chiziladigan asosiy muhit.
- Layout / Paper space — standart qog'oz varag'i (A4, A3…) maketi. Unda viewport — modelga qaraydigan «deraza» joylashadi va unga masshtab (1:50, 1:100) beriladi.
- PLOT (Ctrl+P) — printerga yoki PDF/DWF fayliga chiqarish. Sozlamalar «page setup» sifatida saqlanadi.
UzCAD UzCAD'da: PLOT (CHOP) buyrug'i chizmani oq fonda chop etish oynasiga chiqaradi (oq chiziqlar avtomatik qora bo'ladi — AutoCAD uslubi); printerga ham, PDF faylga ham chiqarish mumkin. Bundan tashqari PNG eksport (oq fonda rasm) va DXF eksport — faylni haqiqiy AutoCAD'da ochib, layout orqali chop etish ham mumkin.
Buyruqlar ma'lumotnomasi (A–Z)
AutoCAD 2025'ning eng ko'p ishlatiladigan buyruqlari. UzCAD — dasturimizda ishlaydi, AutoCAD — to'liq AutoCAD'da mavjud.
| Buyruq | Qisqartma | Vazifasi | Holat |
|---|---|---|---|
| ARC | A | Yoy chizish (3 nuqta va boshqa usullar) | UzCAD |
| AREA | AA | Yopiq kontur yuzasi va perimetrini hisoblash | UzCAD |
| ARRAY | AR | Obyektlarni massiv qilib ko'paytirish (to'rtburchak/qutbiy/yo'l) | UzCAD |
| ATTDEF | ATT | Blok atributi (o'zgaruvchan matn maydoni) yaratish | AutoCAD |
| AUDIT | — | Chizma faylidagi xatolarni tekshirish va tuzatish | UzCAD |
| BLOCK | B | Tanlangan obyektlardan blok (belgi) yaratish | UzCAD |
| BOUNDARY | BO | Yopiq sohadan polilinía/region hosil qilish | AutoCAD |
| BREAK | BR | Obyektni ikki nuqta orasida uzish | UzCAD |
| CHAMFER | CHA | Burchakka faska (qiya kesim) berish | UzCAD |
| CIRCLE | C | Aylana chizish | UzCAD |
| COPY | CO / CP | Obyektlarni nusxalash | UzCAD |
| DIM | — | Universal o'lcham qo'yish buyrug'i | UzCAD |
| DIMALIGNED | DAL | Qiya obyektga tekislangan o'lcham | UzCAD |
| DIMANGULAR | DAN | Burchak o'lchami | UzCAD |
| DIMBASELINE | DBA | Bitta bazadan o'lchamlar qatori | UzCAD |
| DIMCONTINUE | DCO | O'lchamlarni zanjir qilib davom ettirish | UzCAD |
| DIMDIAMETER | DDI | Diametr o'lchami | UzCAD |
| DIMLINEAR | DLI | Gorizontal/vertikal chiziqli o'lcham | UzCAD |
| DIMRADIUS | DRA | Radius o'lchami | UzCAD |
| DIMSTYLE | D | O'lcham uslublarini boshqarish | UzCAD |
| DIST | DI | Ikki nuqta orasidagi masofa va burchakni o'lchash | UzCAD |
| DIVIDE | DIV | Obyektni teng bo'laklarga nuqtalar bilan bo'lish | UzCAD |
| DONUT | DO | To'ldirilgan halqa chizish | UzCAD |
| ELLIPSE | EL | Ellips chizish | UzCAD |
| ERASE | E | Obyektlarni o'chirish | UzCAD |
| EXPLODE | X | Murakkab obyektni (blok, polilinía) qismlarga ajratish | UzCAD |
| EXTEND | EX | Obyektni chegaragacha uzaytirish | UzCAD |
| FILLET | F | Burchakni radiusli yoy bilan yumaloqlash | UzCAD |
| GROUP | G | Obyektlarni guruhga birlashtirish | UzCAD |
| HATCH | H | Yopiq sohani shtrix/naqsh bilan to'ldirish | UzCAD |
| ID | — | Nuqta koordinatalarini ko'rsatish | UzCAD |
| INSERT | I | Blokni chizmaga joylashtirish | UzCAD |
| JOIN | J | Segmentlarni bitta obyektga birlashtirish | UzCAD |
| LAYER | LA | Qatlamlarni boshqarish paneli | UzCAD |
| LENGTHEN | LEN | Obyekt uzunligini o'zgartirish | UzCAD |
| LINE | L | Chiziq chizish | UzCAD |
| LINETYPE | LT | Chiziq turlarini yuklash va tayinlash | UzCAD |
| LIST | LI | Obyekt haqida to'liq ma'lumot chiqarish | UzCAD |
| LTSCALE | LTS | Chiziq turi naqshining masshtabi | UzCAD |
| MATCHPROP | MA | Bir obyekt xususiyatlarini boshqasiga ko'chirish | UzCAD |
| MEASURE | ME | Obyekt bo'ylab belgilangan intervalda nuqtalar qo'yish | UzCAD |
| MIRROR | MI | O'q bo'yicha aks ettirish | UzCAD |
| MLEADER | MLD | Ko'rsatkichli izoh (strelka + matn) | UzCAD |
| MOVE | M | Obyektlarni ko'chirish | UzCAD |
| MTEXT | MT / T | Ko'p qatorli matn bloki | UzCAD |
| OFFSET | O | Parallel nusxa (masofa bilan) | UzCAD |
| OOPS | — | Oxirgi o'chirilgan obyektlarni qaytarish (undo'siz) | UzCAD |
| ORTHO | F8 | Ortogonal rejimni yoqish/o'chirish | UzCAD |
| OSNAP | OS / F3 | Obyektga ulanish sozlamalari | UzCAD |
| PAN | P | Ko'rinishni surish | UzCAD |
| PEDIT | PE | Polilinía tahriri (birlashtirish, silliqlash) | UzCAD |
| PLINE | PL | Polilinía chizish | UzCAD |
| PLOT | Ctrl+P | Chop etish / faylga chiqarish | UzCAD |
| POINT | PO | Nuqta qo'yish | UzCAD |
| POLYGON | POL | Muntazam ko'pburchak (3–1024 tomon) | UzCAD |
| PROPERTIES | PR / Ctrl+1 | Xususiyatlar palitrasi | UzCAD |
| PURGE | PU | Ishlatilmayotgan qatlam/blok/uslublarni tozalash | UzCAD |
| QSAVE | Ctrl+S | Tez saqlash | UzCAD |
| RECTANG | REC | To'rtburchak chizish | UzCAD |
| REDO | Ctrl+Y | Bekor qilingan amalni qaytarish | UzCAD |
| REGEN | RE | Ekranni qayta hisoblash/chizish | UzCAD |
| REVCLOUD | — | Tekshiruv buluti (o'zgartirishlarni belgilash) | UzCAD |
| ROTATE | RO | Aylantirish | UzCAD |
| SCALE | SC | Masshtablash | UzCAD |
| SPLINE | SPL | Silliq egri chiziq (NURBS) | UzCAD |
| STRETCH | S | Obyektlarning bir qismini cho'zish | UzCAD |
| STYLE | ST | Matn uslublarini boshqarish | UzCAD |
| TABLE | TB | Jadval yaratish | UzCAD |
| TEXT | T / DT | Bir qatorli matn | UzCAD |
| TRIM | TR | Chegaradan oshgan qismlarni kesish | UzCAD |
| UCS | — | Foydalanuvchi koordinata tizimini o'zgartirish | AutoCAD |
| UNDO | U / Ctrl+Z | Amalni bekor qilish | UzCAD |
| UNITS | UN | O'lchov birliklari va aniqlikni sozlash | UzCAD |
| WBLOCK | W | Blokni alohida faylga saqlash | UzCAD |
| XLINE | XL | Cheksiz yordamchi chiziq | UzCAD |
| XREF | XR | Tashqi chizma faylini bog'lash | UzCAD |
| ZOOM | Z / ZE | Ko'rinish masshtabi; ZE — hammasini ko'rsatish | UzCAD |
Klaviatura qisqartmalari
Funksional klavishlar
| Klavish | AutoCAD 2025 | UzCAD |
|---|---|---|
| F1 | Yordam | Buyruqlar ro'yxati |
| F2 | Buyruqlar tarixi oynasi | — |
| F3 | Obyektga ulanish (OSNAP) | ✔ OSNAP |
| F7 | Setka ko'rinishi | ✔ Setka |
| F8 | Ortogonal rejim | ✔ ORTO |
| F9 | Setkaga ulanish (Snap) | ✔ Snap |
| F10 | Qutbiy kuzatish (Polar tracking) | — |
| F11 | Obyekt kuzatuvi (Otrack) | — |
| F12 | Dinamik kiritish (DYN) | — (buyruq qatori doim faol) |
Ctrl kombinatsiyalari
| Kombinatsiya | Vazifasi |
|---|---|
| Ctrl+N / Ctrl+O / Ctrl+S | Yangi / Ochish / Saqlash |
| Ctrl+Z / Ctrl+Y | Bekor qilish / Qaytarish |
| Ctrl+A | Hammasini tanlash |
| Ctrl+E | UzCAD: Zoom Extents (hammasini ko'rsatish) |
| Ctrl+C / Ctrl+V | AutoCAD: buferga nusxalash / qo'yish |
| Ctrl+P | AutoCAD: chop etish (Plot) |
| Ctrl+1 | AutoCAD: Properties palitrasi |
| Esc | Buyruqni/tanlashni bekor qilish |
| Del | Tanlanganlarni o'chirish |
Atamalar lug'ati (Glossariy)
| Atama | Izoh |
|---|---|
| Annotatsiya | Chizmadagi matn, o'lcham, izoh kabi tushuntiruvchi elementlar |
| Blok (Block) | Nom berilgan, qayta ishlatiladigan obyektlar guruhi (belgi) |
| ByLayer | «Qatlam bo'yicha» — xususiyat qiymatini qatlamdan olish |
| Crosshair | Chizma maydonidagi xoch shaklidagi kursor |
| DWG | AutoCAD'ning asosiy ikkilik fayl formati |
| DXF | Drawing Exchange Format — dasturlar o'rtasida almashish uchun ochiq format. UzCAD shu formatda eksport qiladi |
| Endpoint / Midpoint | Obyektning uchki / o'rta nuqtasi (osnap nuqtalari) |
| Extents | Chizmadagi barcha obyektlarni qamrab oluvchi chegara |
| Grip | Tanlangan obyektda ko'rinadigan ko'k kvadratchalar — tortib tahrirlash tutqichlari |
| Hatch (Shtrix) | Yopiq sohani to'ldiruvchi naqsh |
| Layout | Chop etish uchun qog'oz varag'i maketi (paper space) |
| Linetype | Chiziq turi: uzluksiz, shtrixli, shtrix-nuqtali… |
| Model space | 1:1 masshtabda chiziladigan asosiy muhit |
| Object snap (OSNAP) | Kursorning obyektlardagi aniq nuqtalarga ulanishi |
| Ortho | Harakatni 0°/90° yo'nalishlar bilan cheklovchi rejim |
| Pan | Ko'rinishni masshtabini o'zgartirmasdan surish |
| Pickbox | Kursor markazidagi tanlash kvadratchasi |
| Polar tracking | Belgilangan burchaklarga (30°, 45°…) yo'naltiruvchi kuzatish |
| Polilinía (Polyline) | Bir nechta segmentdan iborat yagona obyekt |
| UCS / WCS | Foydalanuvchi / Jahon koordinata tizimi |
| Viewport | Layout'dagi modelga qaraydigan masshtabli «deraza» |
| Xref | Tashqi chizma faylining joriy chizmaga bog'lanishi |
AutoCAD 2025'da nima yangi?
Rasmiy «What's New» bo'limidan qisqacha:
- Smart Blocks — mashinaviy o'rganish yordamida bloklarni avtomatik joylashtirish va o'xshash bloklarni topib almashtirish.
- Activity Insights — chizma ustida kim, qachon, nima qilgani tarixini kuzatish.
- Autodesk Assistant — yordam tizimiga o'rnatilgan sun'iy intellekt maslahatchisi.
- Hatch yaxshilanishlari — endi shtrixni yopiq kontursiz ham chizish mumkin.
- Trace va Markup — hamkasblar izohlarini (markup) import qilish va qo'llash osonlashgan.
- Ishlash tezligi: fayl ochish va 2D grafika yanada tezlashtirilgan.
To'liq ro'yxat: What's New in AutoCAD 2025.
Ko'p so'raladigan savollar (FAQ)
UzCAD chizmasini haqiqiy AutoCAD'da ochish mumkinmi?
Ha. Fayl → DXF eksport qiling — hosil bo'lgan .dxf faylni AutoCAD, LibreCAD, QCAD, NanoCAD va boshqa barcha CAD dasturlari ochadi.
Chizmam qayerda saqlanadi?
Har bir o'zgarish brauzerning o'zida (localStorage) avtosaqlanadi — sahifani yopib qaytsangiz ham chizma tiklanadi. Doimiy saqlash uchun Ctrl+S bilan .uzcad fayl yuklab oling.
Aniq uzunlikda chiziq qanday chizaman?
L buyrug'ida birinchi nuqtani bosing, keyin buyruq qatoriga @100,0 (gorizontal 100 birlik) yoki @100<30 (30° burchak ostida 100 birlik) deb yozing.
Nega chiziqlarim turli rangda?
Rang «Qatlam bo'yicha» (ByLayer) bo'lsa, obyekt o'z qatlamining rangini oladi. Lentadagi Rang ro'yxatidan boshqa rang tanlangan bo'lsa, yangi obyektlar shu rangda chiziladi. Tartib uchun rangni qatlamlar orqali boshqaring.
Tanlashda ramka rangi nega goh ko'k, goh yashil?
Chapdan o'ngga — Window (ko'k): faqat to'liq ichiga kirganlar tanlanadi. O'ngdan chapga — Crossing (yashil, shtrixli): tegib o'tgan hamma narsa tanlanadi. Bu AutoCAD'ning standart xatti-harakati.
Buyruqni noto'g'ri boshladim — nima qilay?
Esc bosing — joriy buyruq bekor bo'ladi. Amalga oshgan o'zgarishni Ctrl+Z bekor qiladi.
O'lcham qiymati noto'g'ri ko'rinsa?
O'lcham nuqtalari obyektga aniq ulanmagan bo'lishi mumkin. O'lchamni o'chirib, OSNAP yoqilgan holda (yashil markerlar chiqqanda) qaytadan qo'ying.
UzCAD'da qaysi AutoCAD funksiyalari hali yo'q?
Deyarli barcha asosiy 2D buyruqlar qo'shilgan: chizish, tahrirlash (TRIM, FILLET, STRETCH…), annotatsiya (MTEXT, MLEADER, TABLE), o'lchamlar, bloklar, guruhlar, XREF, chop etish (PLOT). Hali yo'q: blok atributlari (ATTDEF), BOUNDARY, UCS, layout/paper space va DWG import. Ro'yxat bosqichma-bosqich kengaymoqda — Buyruqlar A–Z jadvalida holatni ko'ring.